Dlaczego czytamy Biblię?

Biblia jest dokumentem religijnym i jest świadectwem historycznego objawienia Bożego. Oczywiście nie tylko Biblia jest dokumentem religijnym i nie tylko chrześcijaństwo taki dokument posiada. Inne religie również posiadają swoje księgi. W Indiach powstały Wedy, w Persji – Awesta, w Arabii – Koran. Powstały także rozmaite inne księgi, w różnym czasie i różnych miejscach. Jednak Biblia zdecydowanie różni się od tych ksiąg. Już sam proces jej powstawania był o wiele bardziej złożony i skomplikowany, gdyż została napisana przez kilkudziesięciu autorów, kilkunastu narodowości, w trzech językach i na przestrzeni ponad tysiąca lat. Również charakter jej poselstwa jest oryginalny, wyjątkowy i niepowtarzalny.

Jeżeli czyta się Biblię, poczynając od jej najwcześniejszych, czyli najstarszych tekstów, a kończąc na najpóźniejszych, nietrudno zauważyć, że zawarte w niej objawienie podlega stopniowemu rozwojowi. Prawdy wyrażone początkowo w sposób ledwie uchwytny są w późniejszych tekstach rozwijane, wyjaśniane, pogłębiane i uzyskują nowszy, pełniejszy wymiar i jeszcze głębszy sens. Pewne wątki o marginalnym charakterze i początkowo mało istotnym znaczeniu, w późniejszych tekstach zostają pogłębione i poszerzone. W trakcie rozwoju łączą się one nieraz z innymi wątkami, początkowo nie mającymi z nimi żadnego związku i tak jak dopływy jednej rzeki, w odpowiedniej chwili spływają do wspólnego głębszego koryta. Widać to wyraźnie już przy pobieżnym porównaniu Pięcioksięgu z Prorokami i Proroków z NT. Teksty późniejsze często powołują się na wypowiedzi wcześniejsze -Prorocy cytują Pięcioksiąg, NT cytuje Proroków, Pisma i Pięcioksiąg – nadając im nową wymowę i znaczenie. Nawet te same słowa zmieniają swoje znaczenie. Znaczenie wielu terminów jest uściślane i odpowiednio ukierunkowywane (np. Mesjasz, szatan, grzech, zbawienie).

Biblia od samego początku, nieomal od pierwszego wiersza, zmierza do konkretnego celu, jakkolwiek cel ten nie jest wyraźnie wyrażony i jest niejako zawoalowany. Widzimy to już na przykładzie historii grzechu pierworodnego. Bóg powiedział w raju do węża, iż potomstwo (potomek) kobiety zdepcze głowę węża.
W owym czasie trudno było w tych słowach doszukiwać się jakichś szczególnych treści teologicznych. Jednak czytając te słowa z punktu widzenia NT wiemy, że takie treści były tam głęboko ukryte i chodzi o zwycięstwo dokonane przez Chrystusa na krzyżu.

Abrahamowi Bóg dał obietnicę, co do jego przyszłego potomka, który miał odziedziczyć ziemię, w której Abraham był tylko przybyszem. Apostoł Paweł obietnicę tę odniósł właśnie do Chrystusa (Ga 3, 16). Podobnie Dawid otrzymał obietnicę odnośnie potomka, który będzie królował na wieki i już Ps 110 odniósł tę obietnicę do Mesjasza. Każda z tych obietnic początkowo mogła być traktowana w typowo ziemski, ludzki sposób. Każda z nich ” przy następnym powtórzeniu ” sięga coraz dalej. Każde powtórzenie oznacza wzbogacenie jej w nowe treści. Wszystkim tym obietnicom NT nadał nowy, jeszcze bardziej pogłębiony sens i wszystkie je odniósł do Chrystusa.
To właśnie Chrystus jest centralną osobą i głównym bohaterem obydwu części Biblii. Jego nadejście było główną obietnicą ST, potwierdzaną przez jego kolejnych autorów, a której realizacji każdy z nich z wielkim utęsknieniem oczekiwał. Z chwilą gdy owo obiecane nadejście zostało zrealizowane, opisane zostało na kartach NT. Tym samym NT informuje czytelnika, że dany został Zbawiciel światu, że dokonał zbawienia i wrócił do nieba, skąd ma ponownie przyjść, by zabrać swój Kościół. NT kończy się słowami: Przyjdź, Panie Jezu (Ap 22, 21).

Oprócz tego Biblia zawiera szereg innych idei, wątków i myśli, które przewijają się w niej obok tego najważniejszego mesjańskiego nurtu. Jest idea Boga-Stwórcy czuwającego nad porządkiem świata, idea miłości Boga do stworzonego przezeń świata, oczekiwania Boga względem człowieka, jest wątek eschatologiczny, dotyczący sądu ostatecznego i także liczne inne, ale wszystkie one raczej uzupełniają główny, mesjaniczny nurt Biblii i służą dla utworzenia szerszego tła.
Ponieważ późniejsze teksty biblijne często reinterpretowały teksty wcześniejsze, już samo to nasuwa myśl, że również dzisiaj, gdy upłynęło już tyle wieków ” a nawet tysiącleci ” od chwili ukończenia biblijnego objawienia, należy to objawienie na nowo odczytywać. Należy je przystosowywać do naszej obecnej, ciągle zmieniającej się rzeczywistości, z uwzględnieniem potrzeb współczesnego człowieka. Tak więc treść biblijnego posłania musi być wciąż na nowo aktualizowana w życiu każdego z nas. Od czasu napisania Biblii nie tylko upłynęło dużo czasu, wiele się też zmieniło w naszym świecie, powiększyły się rozmiary znanego nam świata, zasadniczo zmieniło się też nasze postrzeganie świata. Wiemy dziś, że ziemia nie jest najważniejszym jego punktem, a cały Wszechświat nie obraca się wokół niej.

Antyczne religie, które nie wychodziły naprzeciw autentycznych potrzeb człowieka, dawno już odeszły w niebyt. Powstały nowe systemy filozoficzne wypierając poprzednie, ponieważ te nie tłumaczyły świata w zadowalający sposób. Dawne teorie naukowe od dawna przestały być aktualne i jeżeli ktoś do nich dzisiaj powraca, to tylko ze względu na ich walor historyczny. Dokonał się znaczny postęp w każdej dziedzinie. Nasz obecny świat jest nie tylko odmienny od świata antycznego, ale nade wszystko rozleglejszy i bardziej złożony.

Jednak pomimo wielkich zawirowań dziejowych, Biblia ciągle trwa ponad tym wszystkim. Przetrwała wszystkie dziejowe burze, wojny, rewolucje, reformacje, ideologie i odkrycia naukowe. Biblia, pomimo tego, że jest księgą powstałą w innej epoce i w obcym dla nas środowisku kulturowym, jest ciągle czytana, a wyprowadzający z niej swoją wiarę Kościół, wciąż trwa i rozwija się na całej ziemi, zaś religia chrześcijańska stała się największą spośród wszystkich religii.
Człowiek ciągle potrzebuje Biblii, ciągle do niej wraca i ciągle szuka w niej pokrzepiających treści. Bóg bowiem jest ciągle ten sam, a Jego zaadresowane do człowieka poselstwo wyraża właśnie to, czego każdy człowiek poszukuje i potrzebuje. Stwórca człowieka wie najlepiej, czego potrzebuje stworzony przezeń człowiek, bez względu na to w jakiej żyje epoce i kulturze. On do każdego mówi: Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię (Mt 11, 28). Słowa te po raz pierwszy zostały wypowiedziane dwa tysiące lat temu, a ich odbiorcami byli uczniowie Jezusa, celnicy, grzesznicy, faryzeusze i nauczyciele Prawa.

Słowa te z taką samą mocą przemawiają też i dzisiaj, w czasach globalizacji i zacierania różnic kulturowych, w czasach politycznej poprawności, kiedy nie wypada nawracać niewierzącego. Słowa Biblii zawsze brzmią ponadczasowo, niezmiennie i zawsze są aktualne. Dowodzi to, że Biblia jest księgą wyjątkową i szczególną. Zawarte w niej poselstwo nie obawia się postępu, nowoczesności, czy odkryć naukowych.

Inne religie kruszeją i upadają wobec nowych odkryć naukowych, pod uderzeniem idei wylęgłych w ateistycznych umysłach, pod uderzeniem łopaty archeologa, pod naporem nowych systemów filozoficznych, pod wpływem ogólnie rozumianego postępu. Wiele „ksiąg świętych” dawnych religii, to dzisiaj już tylko historyczne zabytki. Kto dzisiaj czyta Awestę lub Eddę? Czynią to już niemal wyłącznie historycy religii. Tymczasem Biblia jest ciągle aktualna, jest ciągle czytana i ciągle wiedzie prym wśród wszystkich bestsellerów. Słowo Boże trwa na wieki. Niebo i ziemia przeminą ale Słowa Moje nie przeminą (Łk 21, 33) – powiedział nasz Pan. Biblię nieustannie otwieramy, ponieważ jest źródłem naszej nadziei. Przemawia ona do serc, wlewa w nie nową wiarę, ukazuje nam drogę do życia wiecznego. Wyjaśnia nam także sens wiary. Płynąca z Biblii nauka jest drogą prowadzącą do zbawienia wiecznego. Słowo Boże nadaje naszemu życiu głęboki sens, pozwala wznieść się ponad trudności codziennego życia, oddala wszelki pesymizm, nihilizm, ustępuje lęk przed przyszłością i nie straszna wydaje się śmierć. Biblia jest księgą życia i choć mijają tysiąclecia nic nie zapowiada jej zmierzchu.

dr Leszek Jańczuk

Artykuł pochodzi ze strony Warszawskiego Seminarium Teologicznego.

Zachęcamy do udziału w darmowym Studium Biblijnym, jak i do nabycia nieodpłatnego egzemplarza Ewangelii Jana.